Tài liệu du lịch tiếng Việt (08): Pháo đài Sacsayhuamán (Cuzco Peru)

Pháo Đài Sacsayhuamán nằm ở trên đồi ngó xuống thành phố Cuzco, thủ đô lịch sử của nước Peru. Ở đây còn 3 bức tường tàn tích của Pháo Đài của người da đỏ Inca ngày xưa. Đây là một di tích lịch sử được UNESCO nhìn nhận là di sản văn hóa thế giới từ năm 1983.

Pháo Đài Sacsayhuamán. Hình Wikipedia.

peru08a

Pháo Đài Sacsayhuamán do người Inca xây dựng để bảo vệ thủ đô Cuzco của đế chế Inca ngày xưa. Khi người Tây Ban Nha đánh bại người Inca để chiếm vùng đất này, họ đã phá hủy pháo đài nầy, lấy đá xây cất nhà thờ, tu viện, cơ quan chánh quyền, và nhà cửa của giới giàu có Tây Ban Nha tại Cuzco.

Với vết tích đồ gốm ở pháo đài này, và những gì còn sót lại được đào ở đây, các nhà khảo cổ xác nhận khu pháo đài này đã được con người sanh sống cả ngàn năm trước. Người Inca chỉ mới tới đây sau này thôi. Thời đế chế Inca cực thịnh chỉ kéo dài mấy trăm năm từ thế kỷ 13 đến năm 1532.

Vách đá của Pháo Đài Sacsayhuamán. Hình Wikipedia.

peru09

Ngày nay ở đây chỉ còn 3 bức tường đá, tảng đá nặng nhất lên đến 200 tấn. Tàn tích bức tường dài khoảng 400 thước, chiều cao 6 thước. Ngày xưa đây là một pháo đài vĩ đại nằm trên đồi ngó xuống thủ đô Cuzco của người da đỏ Inca, trên dãy núi Andes ở độ cao 3,701 thước.

Ngoài bức tường còn có Tháp canh, và hệ thống “mê cung” dưới lòng đất. Ở đây cũng có nhiều phòng ốc chứa khí giới v.v.. Năm 1536 lãnh tụ Inca tên Manco Inca đã cùng 20,000 chiến sĩ Inca nổi loạn bao vây thành phố Cuzco do người Tây Ban Nha chiếm đóng. Lúc đó nhiều trận đánh xảy ra xung quanh vùng pháo đài này.

Kỹ thuật xây cất của người Inca thật đặc biệt. Lúc đó không có máy móc. Họ xây cất pháo đài này bằng tay không. Họ lấy những tảng đá nặng 200 tấn từ hầm đá, đem về đây, bào láng và chồng chất đá lên nhau không có hồ hay xi măng giữa các tảng đá. Những vách tường này rất chắc chắn, không có khe hở giữa các tảng đá, miếng giấy cũng không lọt vô khe đá ở đây được.

Vách đá của Pháo Đài Sacsayhuamán. Hình Wikipedia.

peru09a

Trong pháo đài có một sân rất rộng có thể chứa nhiều ngàn người. Ngày xưa người da đỏ Inca tổ chức nhiều lễ cúng tế ở đây. Những phòng ốc xung quanh sân này cũng được dùng trong những dịp cúng tế. Ngày nay người dân Peru tổ chức lễ đông chí (Winter Solstice) ở đây. Lễ này được người da đỏ Inca gọi là Lễ Hội Inti Rami, Lễ Hội Mặt Trời. Rất vui.

Lễ Hội Mặt Trời (Đông Chí) tại Pháo Đài Sacsayhuamán. Hình Wikipedia.

peru10

Dùng Google Search tôi tìm kiếm tài liệu tiếng Việt để đọc trước khi đi. Mặc dầu có hướng dẫn viên du lịch, nhưng tôi cần đọc trước càng nhiều càng tốt, để có thể hiểu tour guide dễ dàng hơn. Khi đi du lịch mình càng biết nhiều, càng “enjoy” nhiều. Nghĩa là càng thấy vui và ích lợi hơn.

Tìm tài liệu về Pháo đài Sacsayhuamán trên Google, tôi thấy có vài bài sau đây, xin chép lại để tham khảo. Có thể còn nhiều tài liệu khác, nhưng tôi không thấy kết quả trên Google.

Vách đá của Pháo Đài Sacsayhuamán. Hình Internet.

peru10a

“Một số nhà sử học thời xưa của Tây Ban Nha đã viết rằng những bức tường này được xây dựng bởi quỷ. Họ cũng tin rằng những người ngoài hành tinh đã tới để giúp hoặc dạy người Inca xây dựng pháo đài Sacsayhuamán này.

Sacsayhuamán, còn được gọi là Saksaq Waman, một tàn tích Inca cổ ở độ cao 3701m. Nó là một bức tường được sắp xếp rất phức tạp với nhiều điều kì bí, gần thành phố cổ Cusco, Peru.

Đây là một pháo đài rộng lớn được xây dựng bằng những phiến đá khổng lồ nặng trên 300 tấn, nhưng không ai biết những phiến đá này được cắt, di chuyển và đặt vào chỗ như thế nào. Cách thức xây dựng lên bức tường này vẫn còn là một bí ẩn, bạn không thể để một tờ giấy ở giữa những phiến đá, không có một kẽ hở nào.

3 bức tường Sacsayhuamán dày khoảng 400m và cao 6m. Có đến 6000 khối đá đã được dùng để xây dựng. Cách thức di chuyển những phiến đá cổ này rất thú vị. Một trong những phiến đá to nhất đã được di chuyển hơn 80km dọc theo những dãy núi với địa hình hiểm trở. Người Inca không sử dụng những phương tiện có bánh như xe ngựa vào thời điểm đó. Đây là điều khác nhau trong các luồng ý kiến của các chuyên gia về cách xây dựng Sacsayhuamán.

“Một ví dụ xuất sắc của nghệ thuật xây dựng của người Inca là tại Sacsayhuamán ở Peru. Họ cắt, và kéo theo những phiến đá khổng lồ để xây dựng những bức tường như thế này, xếp chúng vừa khít cạnh nhau, mà không cần vữa, rất chặt chẽ đến mức bạn không thể để một lưỡi dao hay một tờ giấy vào giữa chúng. Đủ chắc chắn để chống chọi lại với những trận động đất lớn.”

Một kiến trúc thú vị khác là Muyuqmarca hay Muyumarka, một tàn tích nhỏ của người Inca gồm có 3 bức tường đá hình tròn đồng tâm, tất cả được liên kết với nhau trong khu vực Sacsayhuamán.

Người Tây Ban Nha, những người xâm lược vùng đất này, đã lấy một số lượng lớn đá từ Sacsayhuamán để xây dựng nhà thờ ở Cuzco. Vì lí do này, mà một phần của bức tường đã không đạt được độ cao gốc. Các di tích nằm dưới mặt đất cũng rất nổi tiếng gọi là Chincanas. Khu vực này cũng nối liền với những phần khác ở vùng đất người Inca. Những bí ấn tiếp tục được hé lộ. Năm 2008, một đền thờ đã được phát hiện tại khu vực này, được xây dựng từ khoảng năm 900 đến 1200 sau công nguyên.

Những bí ẩn xung quanh kiến trúc của Sacsayhuamán đã làm cho vùng này trở nên nổi tiếng. Khu vực có thể chứa đến 5000 dân này vẫn còn một những vùng rộng lớn khác, để những nhà kiến trúc và khảo cổ ngày nay có thể mở mang tầm mắt. Một vài phiến đá hoàn toàn khổng lồ, có kích thước như một chiếc xe tải trung bình. Quan trọng nhất, nó vẫn còn tồn tại đến ngày nay. Một số nặng hơn 50 tấn và vẫn được đặt vừa khít cạnh nhau. Rất nhiều câu hỏi được đặt ra: Làm sao người Inca có thể làm được điều phi thường như vậy, nhưng hiện nay, câu trả lời vẫn còn là một bí ẩn.

Người Tây Ban Nha xâm lược coi trọng những công nghệ kĩ thuật quân sự của họ hơn những người Inca. Họ đã rất ngạc nhiên về thành tựu này. Một số nhà sử học thời xưa của Tây Ban Nha đã viết rằng những bức tường này được xây dựng bởi quỉ. Họ cũng tin rằng những người ngoài hành tinh đã tới để giúp hoặc dạy người Inca xây dựng pháo đài Sacsayhuamán này.

Tuy nhiên, sau một số phân tích đơn giản về cấu trúc và phong cách xây dựng, các chuyên gia đã đưa đến một nhận định rằng, pháo đài này chính là một công trình xây dựng của người Inca. Đã có khoảng 20000 đến 30000 người cùng tham gia, và thời gian xây dựng là khoảng 60 năm.”

(http://www.baomoi.com/Phao-dai-Sacsayhuaman-co-ban-tay-cua-quy/52/3620380.epi)

“…. Sacsayhuaman là một pháo đài nằm gần thành phố Cusco cổ kính của Pêru, trên độ cao 3.701m. Khu vực này là một phần của thành phố Cusco và được đưa vào danh mục Di sản thế giới của UNESCO vào năm 1983.

Đó là ba bức tường được xây dựng song song có độ cao khác nhau. Tường được làm từ những phiến đá vôi có kích thước khổng lồ. Những đoạn tường hình zích zắc được làm từ các tảng đá cuội là lớn nhất; trong đó có một tảng đá cao 8,5 m và nặng khoảng 140 tấn. Chúng khác công trình Stonehenge, các kim tự tháp của người Ai Cập và người Maya, hay bất kỳ công trình nghệ thuật bằng đá nào khác của thời cổ đại. Các nhà khoa học chưa rõ bằng cách nào những tảng đá khổng lồ này được vận chuyển và xếp liền với nhau khít đến mức không có khe để nhét một ngọn cỏ hay một lưỡi dao lam vào giữa chúng. Giữa những tảng đá này không có vữa.”
(http://citinews.net/khoa-hoc/muoi-vat-the-ngoai-khong-gian-thach-thuc-khoa-hoc-hien-dai-DNICCQY/)

Theo thần thoại của người Inca, ngày xa xưa Thần Mặt Trời (Inti) truyền lệnh cho người con trai là Manco Capac xuống trần gian vùng hồ Titicaca (biên giới Peru và Bolivia bây giờ) để tìm lập ra một vùng đất thảo nguyên.

Cùng lúc đó Thần Mặt Trăng cũng cho phép người con gái mình là Mama Oqllo cũng xuống trần kết hợp và phụ giúp với Manco Capac trong việc dẫn dắt, truyền dạy văn hóa và kiến thức cho con người. Tuân theo chỉ dẫn của vua cha, Manco Capac đã chọn Cusco làm trung tâm thế giới của bộ tộc người Inca. Dựa theo câu chuyện cổ tích đó, thành phố Cusco được chọn làm kinh đô của đế quốc Inca từ thế kỷ 13.

Thời thịnh trị của đế quốc Inca kéo dài gần hơn một trăm năm vào giữa thế kỷ 15-16, đế chế Inca đã thống trị một lãnh thổ vô cùng rộng lớn, bao gồm các phần đất của Peru, Ecuador, Bolivia, Colombia, Brazil, Chile, và Argentina ngày nay. Ðế chế Inca bắt đầu suy tàn vào triều đại Manci Inca năm 1536 khi quân đội hoàng gia Tây Ban Nha dưới sự chỉ huy của Francisco Pizzaro tiến chiếm Cusco. Một đế chế hùng mạnh, thống trị một lãnh thổ rộng lớn gần hai triệu cây số vuông suốt hơn 120 năm trong một sớm một chiều cáo chung chỉ vì sự tranh giành ngôi báu giữa hai anh em. Ðọc lịch sử của Inca vào thời khởi đầu của chủ nghĩa thực dân Âu Châu đi xâm chiếm các lục địa khác, người ta không khỏi ngậm ngùi nhớ đến lịch sử của đất nước Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Nhưng có lẽ thực dân Pháp vẫn còn “nhân đạo” hơn so với thực dân Tây Ban Nha. Tây Ban Nha đã tiêu diệt đế chế Inca, nhưng không chỉ tiêu diệt một triều đại, không chỉ tiến chiếm một lãnh thổ mà họ còn có cả một chính sách để tiêu diệt cả nền văn hóa và tôn giáo đặc thù của Inca. Di tích đền đài đá Machu Picchu may mắn ở khuất nơi xa, thực dân Tây Ban Nha không nhìn thấy nên còn nguyên vẹn, còn kinh đô Cusco thịnh trị một thời của dân tộc Inca đã gần như bị phá hủy toàn diện. Thực dân Tây Ban Nha đã cố gắng xóa sổ các di tích của kinh đô Inca-Cusco để người Inca không còn nhìn lại được những biểu tượng của họ và quên hẳn đi các nghi lễ tôn giáo của họ. Tây Ban Nha thành lập một thành phố mới nhưng lại dựa vào các nền móng cũ của kiến trúc Inca và được đặt tên là Colonial Cusco.

Colonial Cusco mà ngày nay thường gọi tắt là thành phố Cusco tưởng chừng như chỉ là một thành phố bé nhỏ trên cao nguyên của dãy núi Andes, đế chế Inca tưởng chừng như chỉ là một câu chuyện lịch sử đi vào quên lãng của con người. Nhưng cả hai, Cusco và Inca, đều sống lại nhờ công lao của Hiram Bingham, một nhà sử học của Ðại Học Yale, người bỏ công sức đi tìm “một thành phố đã mất trong lịch sử Peru.” Ông không tìm được thành phố ông muốn mà bù lại ông tìm được di tích đền đài đá Machu Picchu còn nguyên vẹn vào năm 1911. Từ cuối thế kỷ 20, thành phố Cusco được hồi sinh và văn hóa Inca sống dậy nhờ vào sự hiếu kỳ tò mò của du khách khắp nơi trên thế giới đến thăm kỳ quan đền đài Machu Picchu. Những ai muốn đến du ngoạn di tích Machu Picchu thì đều phải ghé qua Cusco nghỉ đêm ở đây và dùng phương tiện xe điện đi vào Machu Picchu, nhờ đó cố đô Inca-Cusco vươn vai thức dậy.

Tôi đã đến Cusco nhiều lần, lần nào cũng cảm thấy lấn cấn trong tâm tư về thành phố này. Cusco còn nghèo, không có các tòa nhà cao lớn; đường sá chật hẹp và đầy ô nhiễm khói xe. Người Tây Ban Nha đã xây dựng các thành phố bên mẫu quốc rất đẹp và đường sá rộng rãi, chẳng bù cho thành phố Cusco này. Mãi sau này tôi mới chợt hiểu lý do tại sao Cusco không thể nào sửa đổi kiến trúc làm cho đường sá lớn rộng hơn được. Sài Gòn thuở còn thực dân Pháp chỉ là một thành phố nhỏ bùn lầy bên cạnh một con sông chảy tuôn ra Nhà Bè, cửa Cần Giờ. Sài Gòn thuở đó tôi nghĩ chẳng có công trình văn hóa hay di tích nào mang tính biểu tượng cho dân tộc Việt Nam khiến cho người Pháp phải lo sợ và tìm cách phá hủy các di tích lịch sử biểu tượng đó. Thực dân lúc nào cũng lo sợ sự thức giấc của dân tộc mà họ xâm lăng. Cusco, kinh đô của đế quốc Inca thì không như thế. Những đền đài thành quách với một kiến trúc vô cùng vững chắc, những tảng đá to lớn chồng chéo xếp đặt lên nhau khít khao, không cần chất keo vữa dính lại và thiết kế theo một hệ thống chống động đất vô cùng hữu hiệu (di tích Ollantaytampo và Machu Picchu vẫn còn khá nguyên vẹn cho đến ngày được khám phá). Những đền đài Inca đó là mối lo cho thực dân Tây Ban Nha vì đó là những biểu tượng tôn giáo Inca, là những biểu tượng sống chết cho người dân Inca. Thực dân Spain đã phá hủy đi gần 80% các di tích đó, những phiến đá của di tích Sacsayhuaman, biểu tượng cho niềm tự hào và tôn giáo của Inca, đã bị đục phá và thực dân đem về xây ngôi nhà thờ Chính Tòa Thành Phố. Thực dân cũng bất chấp mọi thủ đoạn tàn phá những công trình tôn giáo văn hóa khác của Inca. Ðiều trớ trêu là thực dân đã cho xây những ngôi nhà thờ ngay trên nền móng của những ngôi đền đài Inca cũ. Những tường thành bằng đá của đền đài Inca được thực dân Tây Ban Nha thời đó cho xây bức tường mỏng trá hình bên ngoài để người ta ngộ nhận là kiến trúc xây cất của Tây Ban Nha, nhưng thực ra là che giấu trình độ yếu kém về kiến trúc của họ. Những trận động đất lớn xảy ra vào giữa thế kỷ 17 đã chứng minh điều đó. Có lẽ đây là lý do làm tôi lấn cấn tâm tư khi nhìn thấy kiến trúc Baroque của Tây Ban Nha tại Cusco phải dựa vào nền móng kiến trúc Inca. Hơn thế nữa, người Inca đã bị thực dân Tây Ban Nha của thế kỷ 16 tàn sát không thương tiếc, họ đã bị cơn dịch bệnh đậu mùa do thực dân đem đến vùng Cusco làm dân số Inca giảm đi nhanh chóng. Nghĩ đến ngày xưa oai dũng của Inca, ngẫm đến thời tàn lụi của họ mà hình dung ra cái điểm cực đại (oai dũng) và cực tiểu (tàn lụi) của tham vọng tranh giành danh lợi của vua chúa Inca.

Khu vực downtown Cusco có khá nhiều quảng trường gần kề sát bên nhau, chỉ cần đi vài trăm mét là du khách đã đến một quảng trường khác. Trung tâm chính của Cusco là khu quảng trường chính (Main Square) với hai ngôi nhà thờ lớn vây quanh, ngôi nhà thờ Chính Tòa Thành Phố và ngôi nhà thờ The Compania de Jesu. Lịch sử của Colonial Cusco ngày nay in đậm nét trong các ngôi nhà thờ này. Main Square không lớn lắm, mỗi cạnh chỉ chừng khoảng 300m, những dãy cửa tiệm có kiến trúc theo kiểu Spain hai tầng, buôn bán gift shop, nữ trang, quần áo thời trang. Có cả các nhà hàng sang trọng xen kẽ với các tiệm cafeteria mà mặt tiền hướng trông ra phía quảng trường, Mc Donald và Starbuck cũng có mặt hiện diện ở Main Square. Ðây là nơi thoải mái cho du khách ngồi nghỉ chân, ăn trưa và quan sát sinh hoạt của các con phố chính. Vào những ngày lễ hội, người dân Cusco đều chọn Main Square và Nhà Thờ Thành Phố là nơi tụ về vui chơi với những điểm văn hóa riêng biệt của họ. Còn vào ngày thường, quảng trường này có lẽ chỉ dành cho du khách đi lại hơn là người dân địa phương.

Muốn biết một chút về sinh hoạt của người dân địa phương, du khách có thể tìm đến khu chợ Petro Market cách đó cũng không xa lắm. Thôi thì có đủ cả! Vào chợ, tôi cảm thấy nhớ về ngôi chợ Bến Thành Sài Gòn ngày xưa trong ký ức, nhưng Petro Market có đường đi rộng rãi hơn, khang trang hơn và ít huyên náo hơn. Ở đây hình như thiếu tiếng rao hàng, thiếu tiếng ồn ào của chợ. Có một điểm làm tôi ngạc nhiên là ở khu chợ trái cây, người ta để những “bàn cân công cộng” để cho người mua lẫn người bán có thể cân ký món hàng mình mua, không ai có thể gian lận cân dư hay cân thiếu được. Kể ra cũng là một điểm hay để tránh bớt được chuyện cãi nhau trong chợ. Một ngạc nhiên khác là người ta bán cuộn cây “bloody tree-cây máu,” cây được cuộn lại và có chất nhựa đỏ, chất nhựa này rỉ ra như máu chảy được người bán hàng vớt vào tô chén, sau đó “máu cây” này thì được đổ vào chai nhỏ và bán cho khách hàng với công dụng giúp cho sạch da, làm vết thương trên da mau lành, và có thể chữa bệnh đau bụng. Tôi không biết có bao nhiêu phần trăm tin được nhưng thấy có người bản xứ mua dùng. Các quán hàng ăn tạo thành từng khu trong chợ, từ những quán thịt gà đến thịt heo ngồi san sát nhau. À! Có cả quán bán thịt chuột lang (Guinea-pig), bạn muốn thử không! Nhiều người khen ngon lắm, nhất là phần đầu chuột lang. Tôi thì xin chịu thua món này.

Nhưng đã ở Cusco thì không thể nào không đến thăm Koricancha và Sacsayhuaman. Ðây là những di tích còn sót lại của đế quốc Inca. Koricancha chỉ cách Main Square chừng 8 phút đi bộ và là một di tích rất quan trọng của Inca. Temple of the Sun, Temple of the Moon, Temple of the Stars, Temple of the Rainbow vẫn còn lưu lại dấu vết nơi đây. Người ta kinh ngạc khi nhìn thấy tận mắt cách thiết kế các “mộng” đá nối kết lại với nhau làm thành bức tường đền và tin rằng bức tường của các ngôi đền này đã được bao bọc bằng một lớp vàng hay bạc. Một bức tranh bằng vàng điêu khắc các biểu tượng tôn thờ của Inca được copy lại để du khách có thể biết thêm văn hóa Inca ngày xưa, riêng bức tranh nguyên thủy đã được thực dân nấu chảy thành vàng khối và “cất giữ” hộ người Inca.

Còn di tích Sacsayhuaman của Inca cách trung tâm Cusco khoảng hơn 2 cây số là một di tích vĩ đại của đế quốc Inca bao gồm những tháp canh và đền đài. Vị vua Inca IX Pachacutec đã dùng hơn 20,000 nhân công và xây Sacsayhuaman trong khoảng 50 năm.

Ba lớp tường thành bằng những tảng đá to lớn được xếp theo hình Zig-Zags tựa như những tia chớp nhằm bảo vệ tháp và đền. Có lẽ nếu còn nguyên vẹn, di tích này không thua kém gì Ðế Thiên Ðế Thích của Cambodia. Người Inca (nếu còn) không khỏi ngậm ngùi nhớ về thời oanh liệt của tổ tiên mình, ngày nay chỉ còn trơ lại những tảng đá tường thành. Người ta đã phá hủy đi các tháp canh, các đền đài để lấy đá đem về xây nhà thờ thành phố Cusco. Bây giờ Sacsayhuaman chỉ còn trơ lại nền đá trên đỉnh đồi cao thành phố, còn duy nhất bức tường thành với những tảng đá quá lớn mà có lẽ thực dân Spain chưa kịp phá bỏ để dùng vào một công trình nào đó của họ. Bây giờ trên một đỉnh đồi bên cạnh di tích Sacsayhuaman, người ta mới cho xây một tượng Chúa Cứu Rỗi dang hai tay nhìn xuống thành phố Cusco, có lẽ Cusco hiện tại bắt chước theo tượng Chúa Cứu Rỗi đứng trên đỉnh đồi Corcovado của Rio De Janeiro (Brazil). Chúa Cứu Rỗi cho những người dân nghèo Cusco hiện tại hay Chúa Cứu Rỗi cho những lỗi lầm mà phương Tây đã đem đến cho Inca-Cusco.

Colonial Cosco đã được thực dân Tây Ban Nha xây dựng suốt từ năm 1536 đến năm 1650 thì xảy ra một trận động đất lớn tại Cusco, phần lớn các kiến trúc xây dựng của Tây Ban Nha đều bị phá hủy, chỉ trừ những tường thành Inca vẫn ngang nhiên sừng sững còn đứng yên nguyên vẹn. Ai chiến thắng! Ai chiến bại! Xin nhường lại phần kết cho độc giả.

(http://www.atnttravel.com/go/vacation/co-do-inca-cusco-peru/)

About Le Thanh Hoang Dan

Born in Saigon.. Came to New York in 1975. Married with four children and eight grandchildren. Used to work on Wall Street, as a Data Administrator and Database designer for various banks , brokerage firms, and finally the Depository Trust and Clearing Corporation. Retired since 2002. Accomplishments in Viet Nam: (1) Teaching at Vỏ Trường Toản HS, Tây Ninh HS, Sađéc HS, Quốc Gia Sư Phạm Sàigòn, Đaị Học Sư Phạm Sàigòn, Đaị Học Sư Phạm Cần Thơ, Cao Đài (Tây Ninh), Hòa Hảo (Long Xuyên)... (2) Writer and Publisher ( "Trẻ" publishing house). Published many books on Education and Politics such as Các Vấn đề giáo dục, Triết Lý giáo dục, Những danh tác chánh trị, Lịch sử chiến tranh lạnh... (3) MC for a national TV show "Quê hương mến yêu" (Beloved country).. Academic accomplishments in the U.S.: MBA (in Information systems), MS in Information Systems, 2 Advanced certificates (1) Corporate Finance (2) Business Economics. All these degrees were from Pace University in New York. Hobby in retirement: Family, Friends, Ballroom dancing and Travel... Ra đi năm 1975. Cuộc đời nhiều sóng gió. Bây giờ tuổi đã già, 70 rồi. Chỉ muốn vui hưởng tuổi già với gia đình, bạn hữu, du lịch và khiêu vũ..
This entry was posted in Peru and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s