Rạch Giá: Hình ảnh đền thờ Nguyễn Trung Trực

Xin chia sẻ với các bạn một số hình ảnh đền thờ Nguyễn Trung Trực ở Rạch Giá. Tại miền Nam có rất nhiều đền thờ anh hùng chống Pháp Nguyễn Trung Trực, nhưng đền thờ trong bài này là đền thờ lâu đời nhất và lớn nhất.

Đây là một di tích lịch sử cấp quốc gia được Bộ Văn Hoá-Thông Tin nhìn nhận năm 1988.

Nguyễn Trung Trực là anh hùng miền Nam đã bắt đầu chống Pháp từ cuối thế kỷ 19. Ông đã bị Pháp bắt và xử chém ngày 27 tháng 10 năm 1868 tại chợ Rạch Giá.

Cổng đền có ba cửa (tam quan), cổ kính với mái ngói hai tầng trang trí hình “lưỡng long tranh trân châu” trên đỉnh.

Trong những năm chống Pháp, ông đã đạt được hai chiến công lừng lẫy, được nhà thơ Huỳnh Mẫn Đạt ca ngợi trong bài Điếu Nguyễn Trung Trực. Hai câu thơ sau đây được trích khắc lại ở cửa đền thờ hiện nay ở Rạch Giá Kiên Giang:

Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa,
Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần.

Thái Bạch dịch thơ:

Lửa bừng Nhựt Tảo rêm trời đất
Kiếm tuốt Kiên Giang rợn quỷ thần.

Hai bên Cổng đền có đôi câu đối bằng chữ Quốc ngữ trong bài thơ Điếu Nguyễn Trung Trực của danh sĩ Huỳnh Mẫn Đạt.

Hỏa hồng Nhật Tảo là chiến công lớn của Nguyễn Trung Trực ở Vàm Nhật Tảo. Nhật Tảo là một địa danh ở Long An, gần Saigon. Tại Vàm Nhật Tảo Nguyễn Trung Trực đã chỉ huy cướp tàu “Esperance” (Hy Vọng) của Pháp đã án ngữ khu này, và đốt tàu, gây tiếng vang lớn khắp miền Nam. Sau chiến thắng này, được thế ông đã tổ chức nhiều cuộc tấn công quân Pháp.

Kiếm tuốt Kiên Giang nhắc lại một chiến công hiển hách khác của anh hùng Nguyễn Trung Trực. Tại tỉnh Kiên Giang ông đã chỉ huy chiếm đồn của người Pháp, gây tiếng vang lớn trong lòng người miền Nam lúc đó. Đây là lần đầu tiên nghĩa quân địa phương chiếm được đồn Tây tại vùng đất đầu não của tỉnh.

Tượng Nguyễn Trung Trực. Trước đây, tượng thờ này đặt trước khu “chợ nhà lồng” Rạch Giá, nay sơn lại màu nâu đỏ, và được di dời vào đây.

Ngày 27 tháng 10 năm 1868 tại chợ Rạch Giá ông đã bị người Pháp đem ra xử chém. Đồng bào Việt Nam ở đây đã dệt một tấm chiếu hoa trải đường cho ông ra pháp trường, trên đó có chữ Thọ.

Mộ của Nguyễn Trung Trực.

Chiếu cổ lịch sử.

Tại pháp trường đồng bào đã nấu cho ông một bữa ăn đượm tình quê hương. Cảm động trước tình thương của đồng bảo ở đây, ông đã làm một bài thơ để lại hậu thế như sau:

“Thư kiếm tùng nhưng tự thiếu niên,
Yêu gian đàm khí hữu long tuyền,
Anh hùng nhược ngộ vô dung địa.
Bảo hận thâm cừu bất đái thiên.

Thi sĩ Đông Hồ dịch:

“Theo việc binh nhưng thuở trẻ trai,
Phong trần hăng hái tuốt gươm mài.
Anh hùng gặp phải hồi không đất,
Thù hận chang chang chẳng đội trời.”

Trước khi chết ông còn nói một câu còn ghi lại đến ngày nay: ” Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây.”

Bài chi tiết tôi sẽ viết sau (Sẽ bổ túc sau).

Quang cảnh đền thờ Nguyễn Trung Trực.

Tàu Esperance được phục chế để dùng đóng phim về anh hùng Nguyễn Trung Trực vào năm 2011. Tàu nầy dài 32 thước và rộng 8 thước. Lúc tôi viếng đền thờ tháng trước, tàu này đậu ngay trước cửa đền.

” Đình thần Nguyễn Trung Trực (Rạch Giá) hay Đền thờ Nguyễn Trung Trực (Rạch Giá) tọa lạc ở phía Tây trung tâm TP. Rạch Giá, là ngôi đình thờ ông sớm nhất & lớn nhất trong số 9 ngôi đền thờ ông trên địa bàn tỉnh Kiên Giang.

Địa chỉ hiện nay của đình: số 8, đường Nguyễn Công Trứ, phường Vĩnh Thanh, TP. Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Sau khi Nguyễn Trung Trực bị thực dân Pháp xử chém ngày 27 tháng 10 năm 1868 tại chợ Rạch Giá, những người dân yêu kính ông đã bí mật thờ ông trong đền thờ Nam Hải đại tướng quân (cá voi hay cá ông).

Ban đầu, đây chỉ là một ngôi đền nhỏ bằng gỗ, mái lợp lá do dân chài dựng nên bên dòng sông Kiên (phía trước mặt) và rạch Lăng Ông (từ cổng đền nhìn vào, ở phía bên trái) và chỉ cách biển Đông độ chừng trăm mét.

Qua lần sửa chữa vào năm 1881, ngôi đình đã khang trang hơn. Nhưng để có diện mạo như ngày hôm nay, chính là nhờ lần khởi công sửa chữa lớn vào ngày 20 tháng 12 năm 1964, khánh thành ngày 24 tháng 2 năm 1970, do kiến trúc sư Nguyễn Văn Lợi thiết kế, với toàn bộ kinh phí xây dựng do nhân dân đóng góp.

Nhân dịp này, nhân dân địa phương cũng đã tạc tượng Nguyễn Trung Trực bằng đồng sơn đen, đặt trước khu “chợ nhà lồng” Rạch Giá.

Đình thần được xây dựng theo kiểu chữ tam (chữ Hán: 三), gồm có chánh điện, đông lang và tây lang.

Cổng đền có ba cửa (tam quan), cổ kính với mái ngói hai tầng trang trí hình “lưỡng long tranh trân châu” trên đỉnh. Hai bên là đôi câu đối bằng chữ Quốc ngữ được đắp nổi sơn vàng trên nền đỏ. Đó là hai câu trong bài thơ Điếu Nguyễn Trung Trực của danh sĩ Huỳnh Mẫn Đạt:

Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa,
Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần.

Thái Bạch dịch thơ:

Lửa bừng Nhựt Tảo rêm trời đất
Kiếm tuốt Kiên Giang rợn quỷ thần.

Qua khỏi cổng, là một lư hương lớn bằng đá, và bức tượng Nguyễn Trung Trực đúc bằng đồng, có màu nâu đỏ. Trước đây, tượng thờ này đặt trước khu “chợ nhà lồng” Rạch Giá, nay sơn lại màu nâu đỏ, và được di dời vào đây.

Kế đến là ngôi chánh điện được thiết kế với mái ngói cong bốn góc, ở các viền góc đều có trang trí hoa văn hình rồng và lá cúc. Mặt trước chánh điện có hai trụ cột đắp nổi hình rồng uốn lượn từ dưới lên quấn quanh cột.

Trong chánh điện, cột và kèo đều bằng bê tông. Đền có tất cả mười cột, mà mỗi cột đều có chân hình bát giác, phía trên có đắp nối hai lớp cánh sen. Ngoài ra, ở nơi đây các hoành phi, câu đối đều được sơn son thiếp vàng, làm cho các nơi thờ vừa trang nghiêm vừa lộng lẫy.

Trong chánh điện có rất nhiều bài thờ. Lần lượt từ ngoài vào trong như sau có các bàn thờ chính như sau:

-Bàn thờ Chánh soái Đại càn.
-Bàn thờ 30 vị anh hùng dân tộc.
-Long đình cùng di ảnh (ảnh nhỏ) Nguyễn Trung Trực.
-Bàn để di ảnh (ảnh lớn) Nguyễn Trung Trực.
-Bàn thờ Chư vị.
-Bàn thờ chư vị hội đồng trăm quan cựu thần và Cửu huyền thất tổ.

Gian cuối ngôi đền có ba ngai thờ chính:

-Ngai chính giữa thờ Nguyễn Trung Trực. Phía trên bệ thờ, có bức hoành ghi bốn chữ: Anh Khí Như Hồng (英 气 如 虹), tức ca ngợi khí tiết hào hùng của ông sáng như cầu vồng bảy sắc.

-Phía bên trái có ngai thờ chung thờ Phó cơ Nguyễn Hiền Điều và Phó lãnh binh Lâm Quang Ky.

-Phía bên phải là ngai thờ thần Nam Hải Ðại tướng quân.

Đông lang và tây lang, có các bàn thờ: Tây hiến, Đông hiến, Tiền hiền, Hậu hiền, Thủy long, Đồng bào nghĩa quân liệt sĩ.

Hằng năm, vào các ngày 27, 28 và 29 tháng 8 âm lịch, tại đền thờ đều có tổ chức lễ hội trọng thể kỷ niệm ngày hy sinh của anh hùng Nguyễn Trung Trực. Cho nên từ lâu trong dân gian ở đây có câu:

Dù ai buôn bán gần xa,
Ngày giỗ cụ Nguyễn thì ta nhớ về.

Ngoài phần lễ cơ bản theo các nghi thức cổ truyền, còn có phần hội. Thông thường thì phần hội có: giao lưu văn nghệ quần chúng của ba dân tộc Kinh – Hoa – Khơme (thường có màn diễn nhằm tái hiện hai chiến công nổi bật của Nguyễn Trung Trực, đó là trận đồn Rạch Giá và trận Nhật Tảo), các trò chơi dân gian, biểu diễn võ thuật, thi nấu ăn, thi múa lân, cộ hoa, thả hoa đăng trên dòng sông Kiên…

Mộ Nguyễn Trung Trực nằm trong khuôn viên, từ cổng nhìn vào, ở bên trái đình. Ngôi mộ bằng xi măng, hình chữ nhật, mà phía sau là một tấm bia cao khoảng 2 m, rộng hơn 1 m, trên khắc chữ: Anh hùng Nguyễn Trung Trực (1838 – 1868). Ở góc phải mộ có một tảng đá nhỏ ghi ngày đặt viên đá đầu tiên xây mộ là là ngày 18 tháng 10 năm 1986.

Năm 1988, Bộ Văn hóa – Thông tin đã công nhận mộ và đền Nguyễn Trung Trực là di tích lịch sử – văn hoá cấp quốc gia.

• Từ cổng nhìn vào ở bên phải đình, có phòng trưng bày những hiện vật có liên quan đến cuộc khởi nghĩa do Nguyễn Trung Trực lãnh đạo. Ngoài ra, ở đây còn có phòng khám & chữa bệnh bằng thuốc nam miễn phí được thành lập năm 1989.

• Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện nay (2009) ngoài ngôi đình trên, Nguyễn Trung Trực còn được thờ chính trong nhiều ngôi đình (hay đền) ở những nơi sau:

-Tỉnh Kiên Giang, có các đình: TP. Rạch Giá (đã kể trên), Mong Thọ, Tân Điền, Mỹ Lâm, Sóc Xoài, Hòn Đất, Phú Quốc, Gò Quao, Tà Niên.

-Tỉnh An Giang, có các đình: Long Giang (huyện Chợ Mới), Vĩnh Trạch (huyện Thoại Sơn).

-Tỉnh Hậu Giang, có đình huyện Long Mỹ.

-Tỉnh Sóc Trăng, có các đình: Long Phú, An Lạc (đều thuộc huyện Kế Sách) và Phú Lộc (huyện Thạnh Trị).

-Tỉnh Bạc Liêu, có đình An Hòa (huyện Giá Rai).

Ngoài ra, ông còn được thờ ghép trong nhiều ngôi đình làng ở Nam Bộ, và được nhiều người tôn kính thờ tại nhà.

• Theo lời kể của nhà thơ Kiên Giang, thì năm 1947, ông đã gặp Nguyễn Bính lần đầu khi thi sĩ này đang ngủ say trước cửa đình Nguyễn Trung Trực. Lý do mà Nguyễn Bính phải ra đây ngủ là vì “vợ của ông công chức nơi Nguyễn Bính tá túc rất mến thơ ông. Bà ấy ngâm vang thơ Bính lúc nằm ghế xích đu và cả trước giờ đi ngủ hay mới thức dậy…Cho nên người chồng đâm ra ghen và hay gấu ó với vợ. Nguyễn Bính muốn giữ vẹn hạnh phúc của gia đình người, đành xách nóp ra ở trước cửa đình”.”

(Wikipedia, http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%ACnh_th%E1%BA%A7n_Nguy%E1%BB%85n_Trung_Tr%E1%BB%B1c_%28R%E1%BA%A1ch_Gi%C3%A1%29 )

About Le Thanh Hoang Dan

Born in Saigon.. Came to New York in 1975. Married with four children and eight grandchildren. Used to work on Wall Street, as a Data Administrator and Database designer for various banks , brokerage firms, and finally the Depository Trust and Clearing Corporation. Retired since 2002. Accomplishments in Viet Nam: (1) Teaching at Vỏ Trường Toản HS, Tây Ninh HS, Sađéc HS, Quốc Gia Sư Phạm Sàigòn, Đaị Học Sư Phạm Sàigòn, Đaị Học Sư Phạm Cần Thơ, Cao Đài (Tây Ninh), Hòa Hảo (Long Xuyên)... (2) Writer and Publisher ( "Trẻ" publishing house). Published many books on Education and Politics such as Các Vấn đề giáo dục, Triết Lý giáo dục, Những danh tác chánh trị, Lịch sử chiến tranh lạnh... (3) MC for a national TV show "Quê hương mến yêu" (Beloved country).. Academic accomplishments in the U.S.: MBA (in Information systems), MS in Information Systems, 2 Advanced certificates (1) Corporate Finance (2) Business Economics. All these degrees were from Pace University in New York. Hobby in retirement: Family, Friends, Ballroom dancing and Travel... Ra đi năm 1975. Cuộc đời nhiều sóng gió. Bây giờ tuổi đã già, 70 rồi. Chỉ muốn vui hưởng tuổi già với gia đình, bạn hữu, du lịch và khiêu vũ..
This entry was posted in Du lịch Saigon, Quê hương mến yêu, Saigon, Việt Nam and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s